آمبولیزاسیون فیبروم رحمی (UFE)؛ درمان کم تهاجمی فیبروم و آدنومیوز

بسیاری از زنان در سنین باروری به دلیل مشکلاتی مانند خونریزی های شدید و غیرطبیعی قاعدگی، درد و احساس فشار در ناحیه لگن، ناشی از فیبروم رحمی یا آدنومیوز، با کاهش قابل توجه کیفیت زندگی مواجه می شوند.

درمان این بیماری ها بسته به نوع و شدت علائم، سن، شرایط رحم، وضعیت باروری و هدف بیمار می تواند شامل درمان دارویی یا روش های مداخله ای و جراحی باشد. یکی از روش های کم تهاجمی در رادیولوژی مداخله ای، آمبولیزاسیون شریان رحمی (Uterine Artery Embolization یا UAE) است که در درمان فیبروم های علامت دار و در برخی بیماران مبتلا به آدنومیوز مورد استفاده قرار می گیرد.

در این روش، بدون نیاز به جراحی باز، جریان خون رسانی به بافت هدف کاهش داده می شود تا حجم آن کاهش یافته و علائم بیمار بهبود پیدا کند. انتخاب این روش باید پس از بررسی دقیق شرایط بیمار و تصاویر سونوگرافی یا MRI و با نظر پزشک انجام شود.

آمبولیزاسیون فیبروم رحمی (UFE) چیست؟

آمبولیزاسیون فیبروم رحمی، روشی کم تهاجمی برای درمان فیبروم های علامت دار رحم است.

در این روش، متخصص رادیولوژی مداخله ای از طریق یک سوراخ بسیار کوچک در یک شریان، معمولاً در ناحیه کشاله ران، یک کاتتر باریک را به سمت شریان های رحمی هدایت می کند. سپس ذرات بسیار ریز آمبولیزان از طریق کاتتر وارد عروق تغذیه کننده رحم و فیبروم می شوند.

این ذرات با کاهش جریان خون رسانی به فیبروم، باعث می شوند فیبروم به تدریج کوچک شود و علائمی مانند خونریزی شدید، درد و احساس فشار در لگن کاهش پیدا کند.

فیبروم رحمی چیست؟

فیبروم رحمی یا لیومیوم، توده ای خوش خیم است که از بافت عضلانی رحم ایجاد می شود. بسیاری از فیبروم ها بدون علامت هستند و ممکن است به طور اتفاقی در سونوگرافی یا MRI تشخیص داده شوند.

با این حال، بسته به تعداد، اندازه و محل قرارگیری فیبروم، ممکن است علائم زیر ایجاد شود:

• خونریزی شدید یا طولانی مدت قاعدگی
• خونریزی های غیرطبیعی رحمی
• کم خونی ناشی از خونریزی های مکرر
• درد یا احساس فشار و سنگینی در ناحیه لگن
• تکرر ادرار یا احساس فشار روی مثانه
• یبوست یا سایر علائم ناشی از فشار بر اندام های مجاور
• در برخی بیماران، مشکلات مرتبط با باروری

تفاوت فیبروم، آدنومیوز و اندومتریوز چیست؟

این سه بیماری می توانند علائمی مانند درد لگنی و خونریزی شدید ایجاد کنند، اما ماهیت متفاوتی دارند.

فیبروم رحمی

فیبروم یک توده خوش خیم است که از بافت عضلانی رحم ایجاد می شود و می تواند در قسمت های مختلف رحم قرار داشته باشد.

آدنومیوز

در آدنومیوز، بافتی شبیه آندومتر در داخل عضله رحم (میومتر) قرار می گیرد. این بیماری می تواند باعث بزرگ شدن رحم، خونریزی شدید و طولانی قاعدگی و دردهای شدید قاعدگی شود.

اندومتریوز

اندومتریوز بیماری ای است که در آن بافتی شبیه آندومتر در خارج از حفره رحم ایجاد می شود؛ برای مثال ممکن است تخمدان ها یا سایر قسمت های لگن را درگیر کند. این بیماری می تواند با التهاب، درد لگنی، درد قاعدگی و در برخی بیماران مشکلات باروری همراه باشد.

آیا آمبولیزاسیون برای آدنومیوز و اندومتریوز کاربرد دارد؟

آدنومیوز

آمبولیزاسیون شریان رحمی می تواند در برخی بیماران مبتلا به آدنومیوز برای کاهش علائمی مانند خونریزی شدید و درد مورد استفاده قرار گیرد.

در این روش، با کاهش جریان خون رسانی به نواحی درگیر، هدف این است که بافت آدنومیوز کاهش حجم پیدا کند و علائم بیمار بهبود یابد. شواهد موجود نشان می دهد که این روش می تواند در کوتاه مدت و میان مدت در بخش قابل توجهی از بیماران باعث بهبود علائم شود؛ با این حال، ممکن است علائم به طور کامل برطرف نشوند یا در آینده بازگردند و برخی بیماران به درمان های بیشتری نیاز پیدا کنند.

اندومتریوز

آمبولیزاسیون شریان رحمی درمان استاندارد اندومتریوز نیست و معمولاً برای درمان کانون های اندومتریوز خارج از رحم استفاده نمی شود.

بنابراین تشخیص دقیق بیماری پیش از انتخاب روش درمان اهمیت زیادی دارد.

مراحل انجام UFE در مرکز فراپرتو

۱. ارزیابی و تصویربرداری

ابتدا شرح حال و علائم بیمار بررسی شده و در صورت نیاز، سونوگرافی یا MRI برای مشخص کردن تعداد، اندازه و محل فیبروم ها و همچنین بررسی وضعیت رحم انجام می شود.

تصویربرداری دقیق به پزشک کمک می کند مناسب ترین روش درمانی را برای هر بیمار تعیین کند.

۲. آماده سازی و بی حسی

UFE معمولاً با بی حسی موضعی در محل ورود کاتتر و داروهای کنترل درد و در صورت نیاز آرام بخشی انجام می شود.

۳. هدایت کاتتر و آمبولیزاسیون

کاتتر باریک از طریق یک شریان وارد بدن شده و با هدایت تصویربرداری به شریان های رحمی رسانده می شود. سپس ذرات آمبولیزان از طریق کاتتر تزریق می شوند تا جریان خون رسانی به فیبروم کاهش پیدا کند.

۴. مراقبت و ترخیص

پس از پایان پروسیجر، بیمار برای مدتی تحت نظر قرار می گیرد. بسته به شرایط بالینی، شدت درد و پروتکل مرکز، ترخیص می تواند پس از چند ساعت یا پس از یک بستری کوتاه مدت انجام شود.

مزایای احتمالی آمبولیزاسیون فیبروم رحمی

در بیمارانی که کاندید مناسب این روش هستند، UFE می تواند مزایایی داشته باشد، از جمله:

• کم تهاجمی بودن روش
• عدم نیاز به برش جراحی بزرگ
• حفظ رحم
• کاهش خونریزی های شدید ناشی از فیبروم
• کمک به کاهش حجم فیبروم و علائم ناشی از فشار
• دوره نقاهت معمولاً کوتاه تر از جراحی باز
• معمولاً عدم نیاز به بیهوشی عمومی

با این حال، UFE برای همه بیماران مناسب نیست و انتخاب روش درمان باید بر اساس شرایط هر فرد انجام شود. راهنماهای تصویربرداری مداخله ای نیز UFE را یکی از گزینه های درمان فیبروم های علامت دار می دانند، در کنار گزینه هایی مانند درمان دارویی و میومکتومی.

عوارض و محدودیت های احتمالی UFE

مانند هر روش درمانی، آمبولیزاسیون نیز می تواند با عوارض همراه باشد.

یکی از عوارض شایع، سندرم پس از آمبولیزاسیون است که ممکن است در روزهای ابتدایی پس از انجام پروسیجر با علائمی مانند:

• درد و گرفتگی لگنی
• تهوع
• احساس خستگی
• تب خفیف

آیا UFE باعث قطع قاعدگی می شود؟

در بیشتر بیماران، قاعدگی ادامه پیدا می کند؛ با این حال، تغییرات قاعدگی ممکن است پس از آمبولیزاسیون رخ دهد و در برخی بیماران، به ویژه در سنین بالاتر، احتمال بروز اختلالات قاعدگی یا آمنوره بیشتر است.

چه کسانی ممکن است کاندید مناسبی برای UFE باشند؟

UFE می تواند یکی از گزینه های درمانی برای بیمارانی باشد که:

• فیبروم رحمی علامت دار دارند؛
• دچار خونریزی شدید، درد یا علائم فشاری ناشی از فیبروم هستند؛
• پس از بررسی های تصویربرداری، شرایط مناسب برای آمبولیزاسیون دارند؛
• تمایل دارند از جراحی باز اجتناب کنند؛
• و پس از مشاوره تخصصی، UFE برای آن ها انتخاب مناسبی تشخیص داده می شود.

مشاوره و ارزیابی در مرکز تصویربرداری فراپرتو

اگر به دلیل فیبروم رحمی یا آدنومیوز دچار خونریزی های شدید، درد یا علائم فشاری هستید، انتخاب روش درمان باید پس از بررسی دقیق شرایط شما انجام شود.

برای بررسی امکان انجام آمبولیزاسیون و دریافت مشاوره تخصصی، می توانید با همراه داشتن مدارک پزشکی و تصاویر سونوگرافی یا MRI قبلی خود، جهت ارزیابی به مرکز تصویربرداری فراپرتو مراجعه کنید.

توجه: مطالب این صفحه جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه، بررسی تصویربرداری و نظر پزشک متخصص نیست. انتخاب روش درمان برای هر بیمار به صورت فردی و بر اساس شرایط بالینی و تصویربرداری انجام می شود.