آمبولیزاسیون شریان پروستات (PAE)؛
درمان کم تهاجمی بزرگی خوش خیم پروستات
با افزایش سن، بسیاری از مردان متوجه تغییراتی در وضعیت دفع ادرار خود می شوند که اغلب ناشی از بزرگ شدن غده پروستات است. در گذشته، گزینه های درمانی معمولاً به مصرف طولانی مدت دارو یا انجام جراحی محدود می شد. اما امروزه پیشرفت های پزشکی در حوزه رادیولوژی مداخله ای (Interventional Radiology)، راهکارهای نوینی را پیش روی بیماران قرار داده است.
در مرکز تصویربرداری پزشکی فراپرتو، روش آمبولیزاسیون شریان پروستات (PAE) به عنوان یک گزینه کم تهاجمی برای بیمارانی که کاندیدای مناسبی هستند، ارائه می شود. در این صفحه، با این روش نوین و کاربردهای آن بیشتر آشنا خواهیم شد.
بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) چیست و چه علائمی دارد؟
بزرگی خوش خیم پروستات (Benign Prostatic Hyperplasia) یک روند طبیعی و غیرسرطانی است که با افزایش سن در بسیاری از مردان رخ می دهد. غده پروستات در زیر مثانه قرار دارد و مجرای ادرار از میان آن عبور می کند. با بزرگ شدن این غده، به مجرای ادرار و مثانه فشار وارد شده و می تواند منجر به بروز علائم آزاردهنده در دستگاه ادراری تحتانی (LUTS) شود.
مهم ترین علائم بزرگی پروستات عبارتند از:
تکرر ادرار: نیاز مکرر به دفع ادرار در طول روز.
شب ادراری (Nocturia): بیدار شدن های مکرر در طول شب برای رفتن به دستشویی.
ضعیف شدن جریان ادرار: کاهش فشار و سرعت دفع ادرار.
تأخیر در شروع ادرار: مشکل در آغاز جریان ادرار.
احساس فوریت: نیاز ناگهانی و غیرقابل کنترل برای دفع ادرار.
تخلیه ناکامل: احساس اینکه مثانه پس از ادرار کردن به طور کامل خالی نشده است.
احتباس ادرار: در موارد شدید، بند آمدن کامل ادرار که نیازمند مداخله فوری پزشکی است.
توجه: این علائم می توانند دلایل دیگری نیز داشته باشند؛ بنابراین بررسی پزشکی الزامی است.
آیا هر پروستات بزرگی نیاز به جراحی دارد؟
پاسخ کوتاه به این سؤال خیر است. انتخاب روش درمانی به شدت علائم، اندازه پروستات، اثربخشی داروها، وضعیت سلامت عمومی بیمار و ترجیحات شخصی او بستگی دارد. گزینه های درمانی شامل موارد زیر است:
تغییر سبک زندگی و مراقبت: برای علائم بسیار خفیف.
درمان دارویی: خط اول درمان برای کنترل علائم و کمک به جریان ادرار.
جراحی (توسط متخصص ارولوژی): روش هایی مانند تراشیدن پروستات (TURP) یا جراحی باز.
روش های کم تهاجمی (مانند PAE): برای بیمارانی که با دارو بهبود نیافته اند و به دلایل مختلف کاندیدای مناسبی برای جراحی نیستند.
آمبولیزاسیون شریان پروستات (PAE) چیست؟
آمبولیزاسیون شریان پروستات یک روش نوینِ داخل عروقی (اندوواسکولار) است که بدون نیاز به جراحی باز یا ایجاد برش بزرگ انجام می شود. در این روش، هدف مسدود کردن هدفمند عروقی است که خون غده پروستات را تأمین می کنند. با کاهش خون رسانی (ایجاد ایسکمی)، بافت بزرگ شده پروستات به مرور زمان منقبض و کوچک می شود که این امر به کاهش فشار از روی مجرای ادرار و بهبود علائم بیمار کمک می کند.
روش انجام آمبولیزاسیون در مرکز فراپرتو چگونه است؟
این پروسه توسط متخصص رادیولوژی مداخله ای انجام می شود:
دسترسی عروقی: پزشک با استفاده از بی حسی موضعی، یک سوراخ بسیار ریز (معمولاً در کشاله ران یا مچ دست) ایجاد کرده و یک لوله بسیار باریک و منعطف به نام «کاتتر» را وارد رگ می کند.
تصویربرداری و هدایت: با استفاده از دستگاه های پیشرفته آنژیوگرافی و تزریق ماده حاجب، مسیر عروق خون رسان به پروستات دقیقاً شناسایی می شود.
مسدودسازی (آمبولیزاسیون): ذرات بسیار ریز (میکروسفرها) از طریق کاتتر به داخل شریان های پروستات تزریق می شوند تا جریان خون در آن ناحیه به صورت کنترل شده کاهش یابد.
پایان کار: پس از اطمینان از مسدود شدن عروق هدف، کاتتر خارج شده و محل ورود در حد چند دقیقه پانسمان و فشرده می شود.
چه کسانی کاندیدای مناسبی برای عمل PAE هستند؟
این روش می تواند برای مردانی مناسب باشد که:
از علائم شدید بزرگی خوش خیم پروستات رنج می برند.
داروها برایشان مؤثر نبوده یا عوارض جانبی داروها برایشان قابل تحمل نیست.
به دلیل بیماری های زمینه ای (مانند مشکلات قلبی) کاندیدای مناسبی برای جراحی و بیهوشی عمومی نیستند.
پروستات بسیار بزرگی دارند.
تصمیم گیری در این خصوص نیازمند ارزیابی دقیق پزشکی است.
لزوم همکاری اورولوژیست و رادیولوژیست مداخله ای
آمبولیزاسیون پروستات به معنای حذف نقش متخصص ارولوژی (جراح کلیه و مجاری ادراری) نیست. بیمارانی که مشکوک به بزرگی پروستات هستند، ابتدا باید توسط متخصص ارولوژی معاینه شوند تا سایر احتمالات پزشکی رد شود. روش PAE یکی از گزینه های درمانی است که با همفکری متخصص ارولوژی و رادیولوژیست مداخله ای برای بیماران مناسب انتخاب می شود.
مزایا و محدودیت های روش PAE
مزایا (در بیماران کاندید مناسب)
روشی کم تهاجمی بدون نیاز به برش جراحی.
معمولاً نیازی به بیهوشی عمومی ندارد.
بدون نیاز به برداشتن یا تراشیدن بافت پروستات.
کاهش احتمال بروز عوارضی که ممکن است در برخی روش های جراحی سنتی دیده شود.
محدودیت ها
کوچک شدن پروستات و بهبود علائم زمان بر است (معمولاً چند هفته تا چند ماه) و نتیجه آن فوری نیست.
برای همه بیماران و همه انواع اختلالات ادراری کاربرد ندارد.
آیا آمبولیزاسیون برای درمان سرطان پروستات کاربرد دارد؟
خیر. آمبولیزاسیون شریان پروستات (PAE) صرفاً برای درمان بزرگی خوش خیم پروستات (BPH) کاربرد دارد و نباید به عنوان روشی برای درمان سرطان پروستات در نظر گرفته شود. پیش از انجام این عمل، پزشک با انجام آزمایش هایی نظیر PSA و معاینات لازم، احتمال وجود سرطان را بررسی می کند.
عوارض احتمالی آمبولیزاسیون پروستات
مانند هر مداخله پزشکی، PAE نیز ممکن است با عوارضی همراه باشد. شایع ترین عارضه «سندرم پس از آمبولیزاسیون» است که شامل درد خفیف تا متوسط در ناحیه لگن، سوزش ادرار، تکرر ادرار موقت، و گاهی تب خفیف در روزهای ابتدایی پس از عمل می باشد. این علائم معمولاً با داروهای مسکن و ضدالتهاب کنترل می شوند. عوارض جدی تر بسیار نادر هستند اما پزشک پیش از عمل تمام خطرات احتمالی را برای شما توضیح خواهد داد.
مراجعه به مرکز فراپرتو
اگر شما یا یکی از نزدیکانتان با علائم بزرگی پروستات مواجه هستید، جهت بررسی پرونده پزشکی و مشاوره برای انجام PAE، با همراه داشتن سوابق درمانی و معرفی نامه از پزشک خود، به مرکز تصویربرداری پزشکی فراپرتو مراجعه فرمایید.
